محرومیت از حقوق اجتماعی . سوء پیشینه کیفری

0
884

( بخش اول ):

سو. پیشینه مرتبط به جرایم عمدی است که در شناسنامه کیفری افراد مندرج شده و مبنای قضاوت در مورد آنها طی سالیان متمادی در آینده قرار خواهد گرفت . فردی که به لحاظ برخی کاستیها و معضلات در محیط زندگی خود خواسته یا ناخواسته مرتکب جرم شده است . پس از تحمل مجازات و بازگشت به اجتماع به منظور ایجاد شرایط مناسب برای خود و خانواده اش نیازمند اشتغال است . اما این در حالی است که برخی از مجرمان پیش از این به دلیل داشتن سو ء پیشینه از حقوق اجتماعی محروم بودند ولی در قانون جدید مجازات اسلامی شرایطی فراهم شده است و به فرد بزهکار فرصت کافی داده شده که به اجتماع باز گردد تا شرایط یک زندگی ساده که کمترین حق وی در مقام یک شهروند است برای او و خانواده اش فراهم شود. هدف آرماني مورد انتظار از مجازات‌ها، باز‌گشت مجدد مجرم به اجتماع است، مجرمي كه به لحاظ برخي كاستي‌ها و معضلات در محيط زندگي خود و به دليل نياز‌ها يا كج‌انديشي‌ها، خواسته يا ناخواسته در وادي مجرمانه پا گذاشته است.
فطرت بشر، پاك و سرشت او الهي است و به اين دليل از سوي خداوند متعال به عنوان «اشرف مخلوقات» خوانده شده است. چنانچه انسان در ادامه زندگي راه تبهكاري را پيش گيرد، اين به اين معنا نيست كه وي فطرتاً مجرم زاده شده است، بلكه عوامل محركي در محيط زندگي، زمينه ارتكاب جرم را براي وي فراهم مي‌كند و با اين اوصاف تقسيم مجرمان به بالفطره «مادرزادي» و … با آموزه‌هاي ديني ما مطابقت ندارد و اهميت آسيب‌شناسي اين عوامل در اين است كه با شناخت و كشف اين عوامل مي‌توان بستر ارتكاب جرم را از بين برد و به اصطلاح جرم را در نطفه خفه و شرايط زندگي مناسب را براي مرتکب آن فراهم كرد.
طبيعي است پس از ايجاد اين شرايط مي‌توان از افراد جامعه رعايت قوانين و مقررات را با اعلام خطوط قرمز انتظار داشت و در صورت تجاوز از خطوط قرمز اعلامي با پيش‌بيني راهكارهاي تنبيهي و اصلاحي و اعمال قطعي و حتمي آن كه همان مجازات است، اوضاع را به حالت اول باز گرداند و اينجاست كه بحث «اعاده حيثيت» و «باز اجتماعي شدن مجرم» مطرح مي‌شود. خداوند متعال در قرآن كريم و ديگر آموزه‌هاي ديني، انسان‌ها را از ارتكاب گناه برحذر داشته است و گناهكاران را با ابزارهايي براي بازگشت به پاكي نويد داده و براي نيل به اين هدف، در «توبه» را گشوده است و از اين طريق به انسان گناهكار فرصت داده تا جبران مافات كند و به روشني و بارها اعلام شده كه اين به دليل سرشت پاك انساني است و نشان مي‌دهد چنانچه در اجتماع به فرد بزهكار نيز فرصت كافي داده شود، به اجتماع باز مي‌گردد و چه بسا در آينده فرد مفيد و كارآمدي براي جامعه باشد.
پس مجازات بزهكار به معني طرد هميشگي اونيست، بلكه به منظور اصلاح و درمان انجام مي‌شود. مجرم دردوره اعاده حيثيت، همچون بيمار در دوره پس از درمان (نقاهت) است و بايد به وي اميدوار بود و با دادن فرصت كافي، شرافت و عزت انساني وي را احيا كرد و او را از شر شيطان به دور داشت و شرايط يك زندگي ساده كه كمترين حق وي در مقام يك شهروند است براي او و خانواده اش فراهم كرد.
برای شناخت انکه چه جرايم و مجازات‌هايي و در چه شرايطي مجرم را از حقوق اجتماعي محروم مي‌كند ومدت زمان محروميت از حقوق اجتماعي چقدر است و چه فرقي بين محكوميت كيفري مؤثر و آثار آن و سوء پيشينه كيفري وجود دارد بایستی با انواع مجازات ها آشنا شد.