ﺳﺮقفلی ﻭ ﺣﻖ ﻛﺴﺐ ﭼﻴﺴﺖ؟

0
1456

ﺩﺭ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﻣﺪﻭﻥ، ﻣﺎ ﺑﺎ ﺩﻭ ﻛﻠﻤﻪ ﺭﻭﺑﺮﻭ ﻣﻲ ﺷﻮﻳﻢ: ﺳﺮقفلی ﻭ ﺣﻖ ﻛﺴﺐ ﻭ ﭘﻴﺸﻪ ﻭ ﺗﺠﺎﺭت و در امارات عربی متحده با تقلید از اصطلاح انگلیسی به آن ” Key Money ” گفته می شود.
✏️ﺩﺭ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﺎ ﮔﺎﻩ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻣﻌﻨﻲ ﺑﻪ ﻛﺎﺭ ﺭﻓﺘﻪ ﻭ ﮔﺎﻩ ﺍﺯ ﻫﻢ ﺗﻔﻜﻴﻚ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻣﻌﺎﻧﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻣﻄﺮﺡ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ.ﺍﻣﺎ ﺳﺮقفلی ﻭﺟﻬﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﺎﻟﻚ (ﺧﻮﺍﻩ ﻣﺎﻟﻚ ﻋﻴﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﻳﺎ ﻣﻨﻔﻌﺖ) ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍی ﺍﺟﺎﺭﻩ ﻭ ﺟﺪﺍی ﺍﺯ ﻣﺎﻝ ﺍﻻ‌ﺟﺎﺭﻩ ﺍﺯ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﺩ ﺗﺎ ﻣﺤﻞ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻭی ﺍﺟﺎﺭﻩ ﺑﺪﻫﺪ ﻭ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﻛﻨد ولی در امارات این مورد در زمانی صدق پیدا میکند که مستاجر بعد از اجاره محل تجاری و بعضاً حتی مسکونی از اوضاع و احوال و شرایطی که باعث ترقی اجاره بها درمورد اجاره شده بهره برداری میکند و انتقاال مورد اجاره به مستاجر دیگر را منوط به دریافت مبلغی با این عنوان مینماید.
ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺣﻖ ﻛﺴﺐ ﻭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺣﻘﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﺗﺪﺭﻳﺠﻲ ﻭ ﺑﻪ ﻣﺮﻭﺭ ﺯﻣﺎﻥ ﺑﺮﺍی ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﻣﺤﻞ ﻛﺴﺐ ﻭ ﭘﻴﺸﻪ ﻭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﻣﻲ ﺁﻳﺪ. ﺩﺭﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﻛﺎﺭ ﻭ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻛﺮﺩ ﻭ ﻣﺸﺘﺮی ﻭ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﺑﺪﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩ، ﺣﻘﻲ ﺑﺮﺍی ﺍﻭ ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﻣﻲ ﺁﻳﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺁﻥ ﺣﻖ ﻛﺴﺐ ﻭ ﭘﻴﺸﻪ ﻭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﻨﺪ. ﭘﺲ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﺩﺭ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﻛﺎﻣﻼ‌ ﺑﺎﻫﻢ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﻫﺴﺘﻨﺪ.
✏️ﺍﻣﺎ ﺳﺮقفلی ﻫﻤﻴﺸﻪ ﻣﺠﺎﺯ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ. ﻋﻠﺖ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺣﻖ ﻛﺴﺐ ﻭ ﭘﻴﺸﻪ ﻭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺩﺭ ﻗﻮﺍﻧﻴﻦ ﻣﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﻣﻮﺭﺩ ﺗﻮﺟﻪ ﺍﺳﺖ،‌ ﺑﺨﺎﻃﺮ ﺍﻳﻦ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﻣﺪﺗﻲ ﺯﺣﻤﺖ ﻛﺸﻴﺪﻩ ﻭ ﻣﺸﺘﺮی ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﺁﻭﺭﺩﻩ ﻭ ﻭ ﻗﺘﻲ ﺍﻭ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﺤﻞ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻣﻲ ﻛﻨﻨﺪ ﻣﺸﺘﺮی ﻫﺎ ﺭﺍ ﺍﺯﺩﺳﺖ ﻣﻲ ﺩﻫﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻣﺤﻞ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺎﻳﺪ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﻣﺪﺗﻲ ﻭﻗﺖ ﺻﺮﻑ ﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﻣﺸﺘﺮی ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻴﺎﻳﺪ. ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻻ‌ﻳﻞ ﻗﺎﻧﻮﻧﮕﺬﺍﺭ ﺍﺯ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮﻫﺎ ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ .ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﻛﻠﻲ ﺣﻖ ﻛﺴﺐ ﻭ ﭘﻴﺸﻪ ﻭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﻭ ﺳﺮقفلی ﺑﻌﺪ ﺍﺯ ﺍﻧﻌﻘﺎﺩ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﺍﺟﺎﺭﻩ ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﻣﻲ ﺁﻳﺪ.
✏️ﺁﻳﺎ ﺣﻖ ﻛﺴﺐ ﻭ ﭘﻴﺸﻪ ﻭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺩﺭ ﺣﺎﻝ ﺣﺎﺿﺮ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ؟
ﺩﺭ ﺳﺎﻝ ۱۳۷۶ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ ﺩﺭ ﺧﺼﻮﺹ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﻣﻮﺟﺮ ﻭ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﺭﺳﻴﺪ ﻭ ﻣﻘﺮﺭ ﮔﺮﺩﻳﺪ ﻛﻪ ﺍﺧﺬ ﺳﺮقفلی ﺩﺭ ﻣﻮﺍﺭﺩی ﻛﻪ ﺩﺭ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻣﺰﺑﻮﺭ ﺁﻣﺪﻩ ﺟﺎﻳﺰ ﺍﺳﺖ ﺍﻣﺎ ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻫﺮ ﻭﺟﻬﻲ ﻏﻴﺮ ﺍﺯ ﺳﺮ قفلی ﻣﻤﻨﻮﻉ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺍﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻫﺮ ﻗﺮﺍﺭﺩﺍﺩ ﺍﺟﺎﺭﻩ ﺍی ﻛﻪ ﺍﺯ ﺳﺎﻝ ۱۳۷۶ ﺑﻪ ﺑﻌﺪ ﺩﺭ ﺧﺼﻮﺹ ﺍﻣﺎﻛﻦ ﺗﺠﺎﺭی ﻣﻨﻌﻘﺪ ﺷﺪﻩ، ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺳﺮقفلی ﺩﺭ ﺁﻧﻬﺎ ﺟﺎﻳﺰ ﺍﺳﺖ ﺍﻣﺎ ﺣﻖ ﻛﺴﺐ ﻭ ﭘﻴﺸﻪ ﻭ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﺑﻪ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﺗﻌﻠﻖ نمی ﮔﻴﺮﺩ.
ﺩﺭ ﻗﺎﻧﻮﻥ موجر و مستاجر مصوب ﺳﺎﻝ ۷۶ ﺳﺮقفلی ﺩﺭ ﭼﻪ ﻣﻮﺍﺭﺩی ﺗﻌﻠﻖ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﺩ؟
✏️ﻣﺎﺩﻩ ۶ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺳﺎﻝ ۷۶ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﺪ، ﻫﺮ ﮔﺎﻩ ﻣﺎﻟﻚ، ﻣﻠﻚ ﺗﺠﺎﺭی ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺟﺎﺭﻩ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﻛﻨﺪ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﻣﺒﻠﻐﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺳﺮقفلی ﺍﺯ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻛﻨﺪ ﻭ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﻣﺪﺕ ﺍﺟﺎﺭﻩ ﺑﺮﺍی ﻭﺍﮔﺬﺍﺭی ﺣﻖ ﺧﻮﺩ ﻣﺒﻠﻐﻲ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻣﻮﺟﺮ ﻳﺎ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺳﺮقفلی ﺩﺭ ﻳﺎﻓﺖ ﻛﻨﺪ ﻣﮕﺮ ﺁﻧﻜﻪ ﺩﺭ ﺿﻤﻦ ﺣﻖ ﺍﺟﺎﺭﻩ ﺣﻖ ﺍﻧﺘﻘﺎﻝ ﺑﻪ ﻏﻴﺮ ﺍﺯ ﻭی ﺳﻠﺐ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ.
ﺗﺒﺼﺮﻩ ﺍﻟﻒ: ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﺎﻟﻚ ﺳﺮقفلی ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﺑﺎ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﺳﺮقفلی ﻣﻠﻚ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺩﻳﮕﺮی ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﻛﻨﺪ، ﭘﺲ ﺍﺯ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﻣﺪﺕ ﺍﺟﺎﺭﻩ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﺍﺧﻴﺮ ﺣﻖ ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﺳﺮقفلی ﺭﺍ ﺍﺯﻣﺎﻟﻚ ﻧﺪﺍﺭﺩ.
ﺗﺒﺼﺮﻩ ﺏ : ﺩﺭ ﺻﻮﺭﺗﻲ ﻛﻪ ﻣﻮﺟﺮ ﺑﻪ ﻃﺮﻳﻖ ﺻﺤﻴﺢ ﺷﺮﻋﻲ ﺳﺮقفلی ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﻛﻨﺪ، ﻫﻨﮕﺎﻡ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﺣﻖ ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﺳﺮقفلی ﺑﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﻋﺎﺩﻻ‌ﻧﻪ ﺭﻭﺯ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﺩ.
✏️ﻣﺎﺩﻩ۷ ﻫﺮﮔﺎﻩ ﺿﻤﻦ ﻋﻘﺪ ﺍﺟﺎﺭﻩ ﺷﺮﻁ ﺷﻮﺩ ﺗﺎ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﻋﻴﻦ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮﻩ ﺩﺭ ﺗﺼﺮﻑ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﺎﻟﻚ ﺣﻖ ﺍﻓﺰﺍﻳﺶ ﺍﺟﺎﺭﻩ ﺑﻬﺎ ﻭ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻋﻴﻦ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮﻩ ﺭﺍ ﻧﺪﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﻭ ﻣﺘﻌﻬﺪ ﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﻫﺮ ﺳﺎﻟﻪ ﻋﻴﻦ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮﻩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﻣﺒﻠﻎ ﺑﻪ ﺍﻭ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﻛﻨﺪ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺻﻮﺭﺕ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺍﺯ ﻣﻮﺟﺮ ﻳﺎ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺒﻠﻐﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺳﺮقفلی ﺑﺮﺍی ﺣﻘﻮﻕ ﺧﻮﺩ ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﻛﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻫﺮﮔﺎﻩ ﺿﻤﻦ ﻋﻘﺪ ﺍﺟﺎﺭﻩ ﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﻣﺎﻟﻚ ﻋﻴﻦ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮﻩ ﺑﻪ ﻏﻴﺮ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﺍﺟﺎﺭﻩ ﻧﺪﻫﺪ ﻭ ﻫﺮﺳﺎﻟﻪ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺍﺟﺎﺭﻩ ﻣﺘﻌﺎﺭﻑ ﺑﻪ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﻣﺘﺼﺮﻑ ﻭﺍﮔﺬﺍﺭ ﻛﻨﺪ،‌ ﻣﺴﺘﺎﺟﺮ ﻣﻲ ﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﺮﺍی ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ ﺣﻘﻮﻕ ﺧﻮﺩ ﻳﺎ ﺗﺨﻠﻴﻪ ﻣﺤﻞ ﻣﺒﻠﻐﻲ ﺭﺍ ﺑﻌﻨﻮﺍﻥ ﺳﺮقفلی ﻣﻄﺎﻟﺒﻪ ﻛﻨﺪ.